Gwybodaeth ac Arweiniad
Trefnu Angladd

Cofrestru Marwolaeth

Ymysg y bobl hynny sydd â chyfrifoldeb cyfreithiol i gofrestru marwolaeth mae:

• Aelod o’r Teulu.
• Person sy’n bresennol yn ystod y farwolaeth.
• Preswylydd y safle lle bu farw’r person os oedd o / hi yn ymwybodol o’r farwolaeth.
• Y person sy’n trefnu’r angladd (dydy hyn ddim yn cynnwys y trefnydd angladdau).

Pa wybodaeth sydd ei angen pan fyddwch yn cofrestru marwolaeth?

Pan fyddwch chi’n mynd i’ch apwyntiad i gofrestru marwolaeth, cofiwch sicrhau eich bod yn meddu ar yr wybodaeth ganlynol os gwelwch yn dda:

• Y dystysgrif feddygol sydd wedi’i gyflwyno gan y meddyg oedd yn trin salwch terfynol y person fu farw. Heb y dystysgrif hon, ni fydd modd i’r Cofrestrydd gofrestru’r farwolaeth. Os ydy’r Crwner wedi bod ynghlwm, byddai Swyddfa’r Crwner yn eich cynghori am eich camau gweithredu.
• Tystysgrif geni neu basport y person marw. Nid yw’r rhain yn hanfodol ond fe allan nhw fod yn ddefnyddiol.
• Cerdyn meddygol y person marw. Eto, nid yw hyn yn hanfodol ond byddai’n ddefnyddiol os allwch chi ei gyflwyno.

Beth fydd yn digwydd yn yr apwyntiad?

Bydd Cofrestrydd Genedigaethau a Marwolaethau’n siarad gyda chi’n breifat yn y Swyddfa Gofrestru ac yn gofyn ichi am y canlynol:

• Dyddiad a lleoliad y farwolaeth.
• ● Enw llawn a chyfenw’r person marw (a’r cyfenw cyn priodi os oedd y person marw’n ferch briod).
• Dyddiad a man geni.
• Galwedigaeth y person marw ac os oedd y person marw’n ferch briod, enw llawn a galwedigaeth ei gŵr.
• Dyddiad geni’r gŵr neu’r wraig sydd wedi goroesi os oedd y person marw yn briod.
• P’un ai oedd y person marw yn derbyn pensiwn o gronfeydd cyhoeddus ai pheidio.

Unwaith y byddwch chi wedi cofrestru’r farwolaeth, bydd y Cofrestrydd yn gofyn ichi wirio bod yr holl fanylion yn gywir cyn arwyddo’r Gofrestr. Fe ddylech chi wirio’r wybodaeth yn ofalus cyn arwyddo. Unwaith y byddwch chi wedi arwyddo’r cofnod, bydd y Cofrestrydd yn cyflwyno’r dogfennau sydd wedi’u rhestru yn yr adran nesaf ichi:

Y Dogfennau fyddwch chi’n eu Derbyn yn yr Apwyntiad

• Ffurflen werdd” sef ‘Tystysgrif y Cofrestrydd ar gyfer Claddu ac Amlosgi’ a fyddai’n fodd ichi drefnu’r angladd. Ni chodir unrhyw dâl am y ffurflen hon. Os bydd y Crwner ynghlwm, mae’n bosibl y bydd gofyn ichi weithredu gweithdrefn wahanol.
• Ffurflen er dibenion Diogelwch Cymdeithasol. Ni chodir unrhyw dâl am y ffurflen hon.
• Gellir cyflwyno copi ardystiedig o’r cofnod yn y Gofrestr (tystysgrif marwolaeth) am gost o £11 os oes angen.

Pryd Adroddir Marwolaeth i Grwner

• Gallai meddyg roi gwybod i grwner am y farwolaeth os:
• na wyddir achos y farwolaeth
• oedd y farwolaeth yn dreisgar neu’n annaturiol
• oedd y farwolaeth yn sydyn ac yn anesboniadwy
• nad oedd ymarferydd meddygol wedi ymweld â’r person fu farw yn ystod eu salwch terfynol
• nad ydy’r dystysgrif feddygol ar gael
• nad oedd meddyg a wnaeth arwyddo’r dystysgrif feddygol wedi ymweld â’r person fu farw ymhen 14 diwrnod cyn eu marwolaeth neu ar ôl iddyn nhw farw
• bu’r person farw yn ystod llawdriniaeth neu cyn i’r person ddeffro ar ôl bod o dan anesthetig
• ydy’r dystysgrif feddygol yn awgrymu gall y farwolaeth fod wedi’i hachosi gan afiechyd diwydiannol neu wenwyn diwydiannol

Gallai’r crwner benderfynu bod achos y farwolaeth yn amlwg. Yn yr achos hwn:

• Bydd y meddyg yn arwyddo tystysgrif feddygol.
• Byddwch yn cyflwyno’r dystysgrif feddygol i’r cofrestrydd.
• Bydd y crwner yn cyflwyno tystysgrif i’r cofrestrydd yn datgan nad oes angen cynnal post-mortem.

Archwiliad Wedi Marwolaeth

Er mwyn canfod achos marwolaeth person, gall y crwner benderfynu bod angen cynnal post-mortem. Gellir cyflawni post-mortem naill ai mewn ysbyty neu mewn marwdy. Ni allwch wrthwynebu post-mortem gan grwner – ond os ydych chi wedi gofyn, mae’n rhaid i’r crwner roi gwybod ichi (a Meddyg Teulu’r person) pryd a lle fydd yr archwiliad.

Ar ôl y post-mortem:

1. Bydd y crwner yn rhyddhau’r corff ar gyfer angladd unwaith y byddan nhw wedi cyflawni’r archwiliadau post-mortem a does dim angen unrhyw archwiliadau pellach.
2. Os caiff y corff ei ryddhau heb unrhyw gwêst, bydd y crwner yn anfon ffurflen (‘Ffurflen Binc – ffurflen 100B’) at y cofrestrydd yn datgan achos y farwolaeth.
3. Os caiff y corff ei amlosgi, bydd y crwner hefyd yn anfon ‘Tystysgrif Crwner – ffurflen Amlosgi 6’.

Os ydy’r crwner yn penderfynu cynnal cwêst:

Mae’n rhaid i grwner gynnal cwêst os ydy achos y farwolaeth yn dal yn anhysbys, neu os bu farw’r person:

• trwy farwolaeth dreisgar neu annaturiol o bosibl
• yn y carchar neu yn nalfa’r heddlu

Ni allwch gofrestru’r farwolaeth tan ar ôl y cwêst. Y crwner sy’n gyfrifol am anfon y gwaith papur perthnasol at y cofrestrydd.
Nid oes modd cofrestru’r farwolaeth tan ar ôl y cwêst, ond gallai’r crwner rannu tystiolaeth gyda chi i brofi bod y person wedi marw Unwaith y bydd y cwêst wedi’i gwblhau, bydd y crwner yn rhoi gwybod i’r cofrestrydd pa fanylion y dylid ei nodi ar y gofrestr.

Ein Swyddfeydd:

Llandudno Town Hall, Lloyd St, Llandudno, LL30 2UP Tel: 01492 576625

Ysbyty Gwynedd, Penrhosgarnedd, Bangor, LL57 2PW Tel: 01766 771000

Town Hall, Wellington Rd, Rhyl, LL18 1BA Tel: 01745 366610